انواع کنترل: کنترل حین عمل
۱۴ دی ۱۴۰۴ 2026-01-05 10:44انواع کنترل: کنترل حین عمل
انواع کنترل: کنترل حین عمل
کنترل حین عمل چیست؟
کنترل حین عمل یا Concurrent Control یکی از مهمترین کارها در مدیریت مدرن است؛ ابزاری که اگر درست طراحی و اجرا بشود، سازمان را به سیستمی زنده، هوشمند که میتواند خودش را اصلاح کند تبدیل میشود. برخلاف بسیاری از نظامهای کنترلی سنتی که یا پیش از اجرا در قالب دستورالعملها هستند یا پس از پایان کار در قالب گزارشها، کنترل حین عمل درست در قلب عملیات است؛ جایی که تصمیمها هنوز میتوانند تغییر کنند و اشتباهها هنوز فرصت اصلاح دارد.
ماهیت این نوع کنترل بر پایهی پایش زندهٔ فعالیتها است. یعنی مدیر یا سیستم مدیریتی در لحظه میداند چه اتفاقی در حال رخ دادن است، عملکرد واحدها را به صورت زنده رصد میکند و به محض مشاهدهی انحراف از استاندارد، وارد عمل میشود. این مداخله میتواند اصلاح یک فرآیند ساده باشد یا تغییر یک تصمیم کلان، اما نکتهی اساسی این است که فاصلهٔ میان وقوع خطا و اصلاح آن به حداقل ممکن میرسد. در چنین شرایطی سازمان از چرخهی معیوب «اشتباه – هزینه – اصلاح دیرهنگام» خارج شده و وارد چرخهی «تشخیص – اصلاح فوری – تثبیت عملکرد» میشود.
کننترل حین عمل بهشدت وابسته به جریان اطلاعات لحظهای است. در گذشته این اطلاعات بیشتر از طریق سرپرستان میدانی یا گزارشهای شفاهی منتقل میشد، اما در سازمانهای امروزی سیستمهای اطلاعاتی نقش اصلی را پیدا کردهاند. داشبوردهای مدیریتی، هشدارهای سیستمی، نرمافزارهای ERP و CRM و ابزارهای مانیتورینگ، امکان رصد زندهی فروش، تولید، توزیع و خدمات را فراهم کردهاند. این زیرساخت اطلاعاتی باعث میشود مدیر نه در پایان ماه، بلکه در میانهی روز بفهمد که عملکرد از مسیر تعیینشده منحرف شده است.
اهمیت کنترل حین عمل در صنعت پخش
در صنعت پخش، اهمیت کنترل حین عمل چند برابر میشود؛ زیرا این صنعت ذاتاً با عدم قطعیت، پراکندگی جغرافیایی و سرعت بالا سروکار دارد. وقتی یک ویزیتور در بازار است، وقتی یک راننده در مسیر توزیع حرکت میکند یا وقتی یک سفارش در حال ثبت است، هر لحظه میتواند خطایی رخ دهد که اگر همان لحظه شناسایی نشود، به مرجوعی، نارضایتی مشتری یا از دست رفتن فروش منجر میشود. کنترل حین عمل این امکان را میدهد که مثلاً افت ناگهانی فروش یک محصول خاص در یک منطقه سریع دیده شود، مسیر توزیع اصلاح گردد یا سیاست تخفیف بازنگری شود، نه اینکه بعد از پایان دورهٔ فروش، تازه گزارش زیانها روی میز مدیریت بیاید.
نکتهٔ ظریف در مورد کنترل حین عمل این است که این نوع کنترل صرفاً ابزار نیست، بلکه فرهنگ است. سازمانی که کنترل حین عمل را جدی میگیرد، به کارکنانش میآموزد که بازخورد فوری فقط یک وظیفه نیست، بلکه فرصتی برای بهتر شدن است. در چنین فرهنگی، اصلاح شدن در لحظه نشانهٔ ضعف تلقی نمیشود، بلکه نشانهٔ حرفهای بودن است. این موضوع بهویژه در تیمهای فروش و عملیات بسیار مهم است، زیرا مقاومت روانی در برابر تذکرهای لحظهای میتواند کل سیستم کنترل را بیاثر کند.
از منظر مدیریتی، کنترل حین عمل مرز میان مدیریت سنتی و مدیریت هوشمند است. مدیری که فقط گزارشهای پایان ماه را میبیند، عملاً مدیر گذشته است؛ اما مدیری که در جریان روز کاری از وضعیت شاخصهای کلیدی باخبر است و مداخلهٔ سریع میکند، مدیر حال و آینده است. این نوع مدیریت بهتدریج سازمان را از حالت وابستگی به فرد خارج کرده و آن را به سیستمی تبدیل میکند که حتی در غیاب مدیر ارشد نیز میتواند اشتباهها و انحرافها را تشخیص دهد و اصلاح کند.
در نهایت باید گفت کنترل حین عمل نه جایگزین کنترل پیشاز عمل است و نه کنترل پساز عمل؛ بلکه چیزی مهم میان میان این دو است. کنترل پیشاز عمل مسیر را درست طراحی میکند، کنترل حین عمل مراقب است که سازمان از این مسیر منحرف نشود و کنترل پساز عمل تجربهها را برای آینده ثبت میکند. اما اگر کنترل حین عمل حذف شود، سازمان یا به خوشبینی خطرناک پیش از اجرا متکی میماند یا به گزارشهای پس از اجرا که در واقع اشتباه را اصلاح نمیکند دل خوش میکند. در چنین حالتی خطاها نه اصلاح میشوند و نه درسآموز؛ فقط تکرار میشوند. کنترل حین عمل همان نقطهای است که مدیریت از شعار فاصله میگیرد و به عمل واقعی تبدیل میشود.

دیدگاه (1)
انواع کنترل:کنترل پیشاز عمل - مرجع آموزش صنعت پخش - 1404
[…] را قبل از شروع پروژه تنظیم نمیکند، بعداً هرچقدر هم کنترل حین یا پس از عمل داشته باشد، فقط در حال جبران خسارت […]